Abstract: Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat Tarihi Ana Bilim Dalı ; Ayna, üzerine düşen ışıkları yansıtarak cisimlerin görünmesini sağlayan sırlı camdır. Ayna kullanımının ilk nedeni insanın kendini görme istediğidir. Bilinen ilk aynanın dini olgularla ilişkilendirilmesi erken dönemlerden itibaren aynanın sembolik bir işleve sahip olduğunu göstermektedir. İlerleyen dönemlerle birlikte ayna hem pratik hem de sembolik işlevleriyle birlikte kullanılmıştır. Genellikle disk biçiminde yapılan aynalar antik dönemlerde güneşe benzetilmiş ve güneşle özdeşleştirilmiştir. Güneş ise sembolik açıdan ışık kültüyle ilgili bir kavramdır. İslâm öncesi İran'da ışık kültüyle ilişkili olarak Mithraizm, Zerdüşt Dini ve Maniheizm inançları var olmuştur. İslâmî dönemde ise ayna ve ışık kavramları sembol olarak tasavvufta kullanılmıştır. İran'da Safevî döneminde cam aynalar mimaride farklı bir teknikle kullanılmıştır. Bu yöntem, aynaların küçük parçalar halinde kesildikten sonra mozaik şeklinde yüzeye yerleştirilmesidir. Aynı yüzyılda cam aynaların pahalı bir malzeme olması nedeniyle ayna mozaik yalnızca saray mimarisi ve köşklerde kullanılmıştır. Ayrıca, bu yüzyılda İran Şiî inancı benimsemiş, Safevî dönemiyle birlikte Şiî devletleri imam-imamzâde türbelerini inşa ettirmeye önem vermiştir. İmam ve imam soyundan gelenlere bir tür ulûhiyet atfeden Şiî'ler, onların türbelerini diğer türbelerden farklı olarak inşa ettirmiştir. Yaygın olarak Zend ve Kaçar dönemlerinde türbelerde ayna mozaik kullanılmıştır. Bu tezin konusu ise, İran imam-imamzâde türbelerinde kullanılan cam aynaları sembolik açıdan incelemektir. Bu tezin hazırlanma aşamasında birçok kaynak derlenerek değerlendirilmiştir. Tezin ilk bölümünde, "Konu", "Amaç", "Kapsam ve Yöntem" le birlikte "Aynanın Tarihi" ve Mitolojide Ayna" ile birlikte çalışmanın esas konusu olan "Aynakârî" ve "Aynakârî Süslemelerinde Kullanılan Motifler" tanımlanarak "İran Saraylarında Aynakârî Kullanımı", "İran Evlerinde Aynakârî Kullanımı" ve "İran İmam-İmamzâde Türbelerinde Aynakârî Kullanımı" anlatılmıştır. ...
Processing Request
No Comments.