Item request has been placed! ×
Item request cannot be made. ×
loading  Processing Request

A patristic and medieval view of the Litanies of Loreto on the doors of the Main Sacristy, the Prayer Room and the Chapter House of the Basílica de Nuestra Señora del Pilar de Zaragoza ; Una visión patrística y medieval de las Letanías Lauretanas de las puertas de la Sacristía Mayor, la Sala de Oración y la Sala Capitular de la Basílica de Nuestra Señora del Pilar de Zaragoza

Item request has been placed! ×
Item request cannot be made. ×
loading   Processing Request
  • Additional Information
    • Publication Information:
      Ediciones Complutense
    • Publication Date:
      2026
    • Collection:
      Universidad Complutense de Madrid (UCM): Revistas Científicas Complutenses
    • Abstract:
      The doors of the Main Sacristy, the former Prayer Room (now the Pilarista Museum) and the Chapter House (1866-1868) of the Basílica del Pilar form a sculptural group of six doors, the work of four artists: the sculptor Antonio Palao, the carpenter Manuel Sarte and the painters Bernardino Montañés as the ideologist of the iconographic programme and Dolores Pinós as the delineator of the traces. The purpose of this article is to study the rogations of the Litany of Loreto represented on the aforementioned doors from four perspectives: the divine Maternity of Mary, her virtues, her capacity for assistance and mediation as Coredemptrix, and her superiority over the rest of earthly and heavenly creatures in agreement with her condition as Queen as a direct effect of the patristic and medieval exegesis of metaphorical expressions through the use of Mariological and Christological symbols present in the bas-reliefs of the Pilarista doors. Thus, despite the High Renaissance origin of the iconography of the bas-reliefs, this study recovers the original symbolism of the emblems captured in these sculptural compositions in order to offer a study of the symbolic development of each of them. ; Las puertas de la Sacristía Mayor, la antigua Sala de Oración (actual Museo Pilarista) y la Sala Capitular (1866-1868) de la Basílica de del Pilar conforman un conjunto escultórico de seis puertas, obra de la colaboración de cuatro artistas: el escultor Antonio Palao, el carpintero Manuel Sarte y los pintores Bernardino Montañés como el ideólogo del programa iconográfico y Dolores Pinós como la delineadora de las trazas. El presente artículo tiene por objeto el estudio de las rogativas de las Letanías Lauretanas representadas en las citadas puertas a partir de cuatro vías: la Maternidad divina de María, sus virtudes, su capacidad de auxilio y mediación como Corredentora, y su superioridad sobre el resto de criaturas terrenas y celestes de acuerdo a su condición de Reina como efecto directo de las exegesis patrísticas y medievales de ...
    • File Description:
      application/pdf
    • Relation:
      https://revistas.ucm.es/index.php/DMAE/article/view/102269/4564456576196; Abbatis Absalonis. “In Assumptione Gloriose Virginis Mariae”. PL 211, 250-256. Alanus Varenius. “In Laudes super Sancta Dei Genitricis Maria sermones”. En Bibliotheca virginalis sive Mariae Mare magnum, editado por Pedro de Alva y Astorga. Madrid: Typographia Regia, 1648, vol. 3, 507-530. Albertus Magnus. “Sermo XXXIV In eodem festo Assumptionis Beatae Mariae”. En Beati Alberti Magni Ratisbonensis episcopi Ordinis Praedicatorum sermones, editado por Petrum Jammy R.A.P.F., editio nov. Toulouse: Édouard Privat libraire-Éditeur, 1883, 437-439. Ambrosius Mediolanensis. “De Patriarchis 4, 18-20”. En Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum latinorum. S. Ambrosii Opera. Pars II. Viena: F. Tempsky, 1897, vol. 32, 123-160. Anónimo. “Cap. 24. Corona B. V. Mariae”. En Bibliotheca virginalis sive Mariae Mare magnum. Madrid: Typographia Regia, 1648, vol. 2, 381-382. Anónimo. “De Nomine Maria. Corona Duodecim coronarum B. Virginis Mariae. Cap. II”. En Bibliotheca virginalis sive Mariae Mare magnum, editado por Pedro de Alva y Astorga. Madrid: Typographia Regia, 1648, vol. 2, 212-214. Anónimo. “Fragmentum missae”. PL. París 138, 1333-1346. Anónimo. “Litaniae B. Mariae cum orationibus”. En Miracula beatae Mariae Virginis. s. l.: s. e., s. XII, 80r. v-81 r. Anónimo. “Octava Corona, et prima stella eisdem. Corona B. V. Mariae”. En Bibliotheca virginalis sive Mariae Mare magnum. Madrid: Typographia Regia, 1648, vol. 2, 209-360. Anónimo. El Fisiólogo. Barcelona: Ediciones Obelisco, 2000. Antoninus Florentinus. “Capit 4. De multiplici misericordia, quam accepimus a Deo, mediante B. Maria. De B. Virgine Maria Opuscula, Sermones et Flores”. En Bibliotheca virginalis sive Mariae Mare magnum, editado por Pedro de Alva y Astorga. Madrid: Typographia Regia, 1648, vol. 2, 699-704. Antonius Paduanus. “Festivitatibus B. Virginis Mariae. Ex Dominica quinta post Trinitatem”. En Bibliotheca virginalis sive Mariae Mare magnum, editado por Pedro de Alva y Astorga Madrid: Typographia Regia, 1648, vol. 3, 583-587. Antonius Rampegolis. “De Maria Virgine, figurae Bibliorum”. En Bibliotheca virginalis sive Mariae Mare magnum, editado por Pedro de Alva y Astorga. Madrid: Typographia Regia, 1648, vol. 3, 1-12. Augustinus Hipponensis. “Sermo (a) In Psalmum LXXX”. PL 37, 1033-1046. Augustinus Hipponensis. “Sermo I (a) In Psalmun CI enarratio”. PL 37, 1293-1305. Augustinus Hipponensis. “Sermo XXXVII De lectione b Proverbiorum Salomonis; ab eo loco ubi dictum est, Mulierem fortem quis iuvenit? usque, Et laudertur in portis vir ejus”. En Sancti Aurelii Augustini Hipponensis Episcopi Operum. Amberes: 1700, vol. 5, 126-135. Bastero, Juan Luis. “Sinopsis histórica de las Letanías Lauretanas”. Dar razón de la esperanza. Homenaje al Profesor Dr. José Luis Illanes 29 (2004): 1339-1362. Bernardus Claraevallensis. “Homilia II In laudibus Virginis Matris”. En Obras completas de san Bernardo. Edición Bilingüe. Madrid: Biblioteca de autores cristianos, 1994, vol. 2, 614-639. Bishop, Edmund. “The Litany of Saints in the Stowe Missal”. The Journal of Theological Studies 7, no 25 (1905): 122-136. Bonaventure Bagnoregio. “Quaestio IV Utrum trinitas stet cum summa infinitate”. En Obras de san Buenaventura. Edición Bilingüe. Madrid: Biblioteca de autores cristianos, 1948, vol. 5, 238-277. Bonaventure Bagnoregio. “Sermo I De Purificatione B. Virginis Mariae”. En Obras de san Buenaventura. Edición Bilingüe. Madrid: Biblioteca de autores cristianos, 1947, vol. 4, 624-657. Bonaventure Bagnoregio. “Sermo III De Assumtione B. Virginis Mariae”. En Obras de san Buenaventura. Edición Bilingüe. Madrid: 1947, vol. 4, 868-879. Bonaventure Bagnoregio. “Sermo IV De Annuntiatione B. Virginis Mariae”. En Obras de san Buenaventura. Edición Bilingüe. Madrid: Biblioteca de autores cristianos, 1947, vol. 4, 773-799. Bonaventure Bagnoregio. “Sermo V De Assumtione B. Virginis Mariae”. En Obras de san Buenaventura. Edición Bilingüe. Madrid: Biblioteca de autores cristianos, 1947, vol. 4, 894-903. Caesarii Heisterbacensis. Dialogus Miraculorum. Vol. 2. Colonia: J. S. Steven, 1851, 79-80. Chrysippus Hierosolymitanus. “Sancta Maria Deipara, Sermo”. En Maxima Bibliotheca Veterum Patrum, editado por Margarin de la Bigne. Lyon: Anissonios, 1677, vol. 11, 1044-1445. De la Iglesia, Nicolás. Flores de Miraflores, hieroglificos sagrados, verdades figuradas, sombras verdaderas del mysterio de la Inmaculada Concepción de la Virgen y Madre de Dios María Señora nuestra. Burgos: Diego de Nieva y Murillo, a costa de la Real Cartuxa de Miraflores, 1659. https://bibliotecadigital.jcyl.es/es/catalogo_imagenes/grupo.do?path=10073334 Dornn, Francisco Xavier. Letanía Lauretana de la Virgen Santísima expresada en cincuenta y ocho estampas e ilustrada con devotas meditaciones, y oraciones, que compuso en latín Francisco Xavier Dornn Predicador en Fridberg y tradujo un devoto. Valencia: viuda de Joseph de Orga, 1768. https://bivaldi.gva.es/es/consulta/registro.cmd?id=9421 Dornn, Francisco Xavier. Litaniae Lauretanae ad Beatae Virginis, caelique Reginae Mariae, honorem, et gloriam prima vice in Domo Lauretana a sanctis angelis decantatae, postea ab Ecclesia Catholica. Approbatae & Confirmatae, Symbolicis ac Biblicis Figuris in quinquaginta septem i. Augsburgo: Joannis Baptistae Burckhart, 1750. Ephraem Syri. “Lamentationes glorosiosissimae Virginis Matris Mariae, super passione Domini”. En Sancti Patris Ephraem Syri scriptoris Ecclesiae antiquissimi et dignissimi Opera omnia. Amberes: Ioannem Keerbergium, 1619, 535-536. Ephraem Syri. “Sermo de sanctissimae Dei Genitricis Virginis Mariae Laudibus. De Laudibus B. Mariae Virginis”. En Sancti Patris Ephraem Syri scriptoris Ecclesiae antiquissimi et dignissimi Opera omnia. Amberes: Ioannem Keerbergium, 1619, 451-542. Erra Milanés, Carlos Antonio. Historia del Viejo y Nuevo Testamento. Vol. 7. Madrid: Joaquín Ibarra, 1784, 358. Eusebii Caesariensis. “Oratio pauperi, cum anxius fuerit, et in conspectu Domini effuderit precem suam. CI.” En Collectio Nova Patrum et Scriptorum Graecorum, Eusebii Caesariensis, Athanasii, & Cosmae Aegytii. París: Claudii Rigaud, 1706, vol. 1, 652-658. Fulberti Carnotensis. “Sermo IV. De Nativitate Beatissimae Mariae Virginis”. PL 141, 320-324. García García, Juan, Silverio de Ibero, y Enrique R. Panyagua. “Estudio del ‘Ave Maris Stella’”. Helmantica: Revista de filología clásica y hebrea 8, no 25 (1957): 421-475. Horapollo. Hōrou Apollōnos Neilōou HieroglyphiKa eklekta. Hori Apollinis selecta hieroglyphica, siue sacrae notae Aegyptiorum, & insculptae imagines. Roma: Aloysium Zannettum, 1597, 6. Ildefonsus Toletanus. “Sermo II. Sermones Dubii”. PL 96, 250-254. Iohannes Damascenus. “Homilia I in Nativitatem B. V. Mariae”. PG 96, 674-680. Iohannes Damascenus. “Homilia II in Nativitatem B. V. Mariae”. PG 96, 682-698. Iohannes Damascenus. “Homilia III in Dormitionem B. V. Mariae”. PG 96, 754-760. Iohannes Damascenus. “Homilia In Annuntiationem B.V. Mariae”. PG 96, 643-660. Iohannes Damascenus. Homilías cristológicas y marianas. Madrid: Editorial Ciudad Nueva, 1996. Isidorus Hispalensis. “Quaestiones In Numeros 15, 19”. En S. Isidori Hispalensis Episcopi Opera Omnia. Roma: Antonium Fulgonium, 1802, vol. 5, 432-459. Jordanis de Saxonia. “Libellus de principiis ord. Praedicatorum”. En Monumenta Ordinis F. Praedicatorum historica. París: Librairie Philosophique J. Vrin, 1933, vol. 15, 24-88. Lactancio, Lucio Cecilio Firmiano. “XLVI”. En Sobre la muerte de los perseguidores, editado por Ramón Teja. Madrid: Editorial Gredos, 1982, 198-200. López Calderón, Carme. “Letanías emblemáticas: símbolos marianos de maternidad, virginidad y mediación en la edad moderna”. Editado por Ramón de la Campa Carmona Juan Aranda Doncel. Regina Mater Misericordiae: estudios históricos, artísticos y antropológicos de advocaciones marianas, 2016, 413-430. Los Evangelios Apócrifos. Madrid: Biblioteca de autores cristianos, 1956, 232-234. Meersseman, Gilles Gérard. “III. Marianische Litaneien”. En Der Hymnos Akathistos im Abendland. Friburgo (Suiza): Universidad de Friburgo de Suiza, 1960, vol. 2, 44-77. Ortiz Gutiérrez, Esther. “La herencia patrística y teológica medieval en las puertas de la Santa Capilla de la Basílica de Nuestra Señora del Pilar de Zaragoza”. De Medio Aevo 13, nº 2 (2024): 417-443. Ortiz Gutiérrez, Esther. “Las puertas de las Sala de Oración de la Basílica de Nuestra Señora del Pilar de Zaragoza”. Eikón Imago 12 (2024): 1-18. Petrus Cellensis. “Sermo XXIV In Annuntiatione Domini III”. PL 202, 711-715. Petrus Cellensis. “Sermo XXVI In Annuntiatione Dominica V”. PL 202, 718-720. Petrus Damianus. “Sermo XL In Assumptione Beatissimae Mariae Virginis”. PL 144:2, 717-720. Petrus Damianus. “Sermo XLVI In Nativitate Beatissimae Virginis Mariae”. PL 144:2, 748-761. Ponz, Antonio. Viage de España. Vol. 15. Madrid: Viuda de Ibarra, hijos y compañía, 1788. Ripa, Cesare. Della novissima Iconologia di Cesare Ripa Pervgino Cavalier de SS. Maurutio & Lazzaro.: opera utile ad oratori, predicatori, Poeti, Pittori. Scultori, Disegnatori & ad’ogni studioso. / ampliata in quest’última Editione nou solo dallo stesso Auttore di. Padua: Pietro Paolo Tozzi, 1625, 219. Sagrada Biblia. Versión directa de las lenguas originales. Madrid: Biblioteca de autores cristianos, 1968. Salvador González, José María. “In Virga Aaron Maria Ostendebatur. A New Interpretation of the Stem of Lilies in the Spanish Gothic Annunciation from Patristic and Theological Sources”. De Medio Aevo 5, nº. 2 (2016): 1-20. Salvador González, José María. “Sicut lilium inter spinas. Metáforas florales en la iconografía mariana bajomedieval a la luz de fuentes patrísticas y teológicas”. Eikón Imago 3, no 2 (2014): 1-32. Sebastián Castellanos de Losada, Basilio. Diálogo de la Pintura, su defensa, origen, esencia, definición, modos y diferencias. Madrid: D. B. González, 1850, 291. Serrano, Nicolás María. Apéndice al Diccionario Universal de la Lengua Castellana, Ciencias y Artes. Vol. 15. Madrid: Astort Hermanos, Editores, 1881. Stefano de Fiores y Salvatore Meo, ed. Nuevo diccionario de mariología. Madrid: Ediciones Paulinas, 1988. Thomae Aquinatis. “Caput VIII. Expositio D. Thomae Aquinatis In Apocalypsim Beati Ioannis apostoli”. En Divi Thomae Aquinatis Commentaria. Nápoles: Imprenta Virgiliana, 1856, vol. 6, 69-82. Thomae Aquinatis. “Rhythmus Eucharisticus post corporis et calicis elevationem recitandus”. En D. Thomae Aquinatis Doctoris Angelici et Scholarum Catholicarum Patroni. Monita et preces. Viena: Commissum Leoni Woerl, 1882, 74-75. Torres Marcos, Máximo. La Didajé o Doctrina de los doce apóstoles. Ávila. Turner, Jane. The dictionary of Art. Vol. 18. Nueva York: Grove, 1996. Vorágine, Beato Jacobo de. “II Candelae Purificationis”. En Mariale seu sermones aurei de Beata Maria Virgine. París: Hippolytum Walzer, Bibliopolam Editorem, 1888, vol. 1, 63-65. Vorágine, Beato Jacobo de. “XII Arcus coelestis”. En Mariale seu sermones aurei de Beata Maria Virgine. París: Hippolytum Walzer, Bibliopolam Editorem, 1888, vol. 1, 31-33. Vorágine, Beato Jacobo de. La leyenda dorada. 8a. Vol. 1. Madrid: Alianza Forma, 1996, 441.; https://revistas.ucm.es/index.php/DMAE/article/view/102269
    • Online Access:
      https://revistas.ucm.es/index.php/DMAE/article/view/102269
    • Rights:
      Derechos de autor 2025 Esther Ortiz Gutiérrez
    • Accession Number:
      edsbas.3AF87D5D